భారత్పై అంతరిక్ష నిఘాను మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా పాకిస్థాన్ వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. గత 16 నెలల్లో పాకిస్థాన్ ఏకంగా ఆరు భూ పరిశీలనా (Earth Observation) ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి పంపినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి. వీటిలో ఎక్కువ శాతం ఉపగ్రహాలు భారత భూభాగాన్ని, ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశం, జమ్మూ-కశ్మీర్ ప్రాంతాలను నిరంతరం పరిశీలించే విధంగా కక్ష్యలో ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలుస్తోంది.
16 నెలల్లో ఆరు ఉపగ్రహాలు
ది ప్రింట్ నివేదిక ప్రకారం, 2025 జనవరి నుంచి 2026 జూన్ మధ్యకాలంలో పాకిస్థాన్ PAUSAT-1, PRSC-EO1, PRSS-2, HS-1, PRSC-EO2, PRSC-EO3 అనే ఆరు ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించింది. వీటిలో చాలా వరకు అత్యాధునిక భూ పరిశీలన, హై-రిజల్యూషన్ ఇమేజింగ్ సామర్థ్యాలతో రూపొందించాయి.
కొన్ని ఉపగ్రహాల్లో హైపర్స్పెక్ట్రల్ ఇమేజింగ్, కృత్రిమ మేధ (AI) ఆధారిత డేటా విశ్లేషణ వ్యవస్థలు కూడా ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
భారత్పై నిరంతర నిఘా
ఈ ఉపగ్రహాలను ఒకే ప్రాంతాన్ని పదేపదే పరిశీలించేలా ప్రత్యేక కక్ష్యల్లో ఏర్పాటు చేశారు. దీంతో భూభాగంలో జరిగే మార్పులను గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా జమ్మూ-కశ్మీర్తో పాటు ఉత్తర భారతదేశంలోని వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలపై తరచూ నిఘా పెట్టేందుకు వీలుగా వీటి కక్ష్యలను రూపొందించినట్లు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
భారత్తో పాటు అఫ్గానిస్థాన్, ఇరాన్, చైనా సరిహద్దు ప్రాంతాలు, ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతాలపై కూడా ఈ ఉపగ్రహాలు నిఘా నిర్వహించగల సామర్థ్యం కలిగి ఉన్నట్లు సమాచారం.
పాకిస్థాన్ అంతరిక్ష కార్యక్రమంలో భారీ మార్పు
1961లో అంతరిక్ష కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించిన పాకిస్థాన్ ఇప్పటివరకు మొత్తం 15 ఉపగ్రహాలను మాత్రమే ప్రయోగించింది. అయితే వాటిలో ఆరు ఉపగ్రహాలు గత 16 నెలల్లోనే ప్రయోగించడం గమనార్హం.
ఈ వేగవంతమైన అభివృద్ధి వెనుక చైనా కీలక పాత్ర పోషించినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. ఇటీవల ప్రయోగించిన చాలా ఉపగ్రహాలు చైనా రాకెట్ల ద్వారా అంతరిక్షంలోకి వెళ్లగా, కొన్ని చైనా-పాకిస్థాన్ సంయుక్త సహకారంతో అభివృద్ధి చేసినవిగా తెలుస్తోంది.
PRSC-EO3పై ప్రత్యేక దృష్టి
2026 ఏప్రిల్లో ప్రయోగించిన PRSC-EO3 ఉపగ్రహం ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. సాధారణంగా భూ పరిశీలనా ఉపగ్రహాలు సన్-సింక్రోనస్ కక్ష్యలను ఉపయోగిస్తాయి. అయితే PRSC-EO3 మాత్రం భిన్నమైన కక్ష్యలో ప్రయాణిస్తోంది.
ఈ ప్రత్యేక కక్ష్య కారణంగా దక్షిణాసియా ప్రాంతం, ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశం మరియు కశ్మీర్పై మరింత తరచుగా నిఘా నిర్వహించే అవకాశం లభిస్తున్నట్లు విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి.
పౌర అవసరాల పేరుతో వ్యూహాత్మక వినియోగం
పాకిస్థాన్ ఈ ఉపగ్రహాలు వ్యవసాయం, ప్రకృతి వైపరీత్యాల నిర్వహణ, సహజ వనరుల పర్యవేక్షణ వంటి పౌర అవసరాల కోసం ఉపయోగిస్తున్నామని చెబుతోంది. అయితే ఆధునిక భూ పరిశీలనా ఉపగ్రహాలకు ద్వంద్వ వినియోగ (Dual Use) సామర్థ్యం ఉంటుంది.
హై-రిజల్యూషన్ కెమెరాలు, హైపర్స్పెక్ట్రల్ సెన్సర్లు, ఆధునిక డేటా విశ్లేషణ వ్యవస్థల ద్వారా సైనిక స్థావరాలు, మౌలిక సదుపాయాల్లో మార్పులు, సైనిక దళాల కదలికలు, నౌకాదళ కార్యకలాపాలను కూడా పరిశీలించవచ్చు.
భారత్కు పెరుగుతున్న సవాళ్లు
పాకిస్థాన్ అంతరిక్ష నిఘా సామర్థ్యాలు పెరుగుతున్న సమయంలో భారత్ కొన్ని కీలక ఉపగ్రహ మిషన్లలో ఎదురుదెబ్బలు ఎదుర్కొంది. 2025-26 మధ్యకాలంలో EOS-N1, EOS-09, NavIC NVS-02 వంటి భూ పరిశీలన, నావిగేషన్ ఉపగ్రహ మిషన్లు ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేకపోయాయి.
ప్రస్తుతం అంతరిక్ష ఆధారిత నిఘా వ్యవస్థలు ఆధునిక యుద్ధ వ్యూహాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రాంతీయ భద్రతా పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని భారత్ తన ఉపగ్రహ నెట్వర్క్ను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పాకిస్థాన్ ఉపగ్రహాల వేగవంతమైన విస్తరణ దక్షిణాసియాలో అంతరిక్ష పోటీ మరింత పెరుగుతోందనే సంకేతాలను ఇస్తోంది.