మక్కా వేదికగా సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్థాన్లు కుదుర్చుకున్న కీలక రక్షణ ఒప్పందం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. అయితే ఈ ఒప్పందంలో చేరేందుకు ఈజిప్ట్ మాత్రం ఆసక్తి చూపడం లేదు. టర్కీ ఈజిప్ట్ను ‘సహజ భాగస్వామి’గా అభివర్ణించినప్పటికీ.. కైరో మాత్రం ప్రస్తుతానికి దూరంగానే ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.
ఏంటి ఈ మక్కా ఒప్పందం?
ఆగస్టు 7న మక్కా పవిత్ర నగరంలో సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ మహ్మద్ బిన్ సల్మాన్, టర్కీ అధ్యక్షుడు రెసెప్ తయ్యిప్ ఎర్డొగాన్, పాకిస్థాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్లు ‘మక్కా జాయింట్ డిఫెన్స్ అగ్రిమెంట్’పై సంతకాలు చేశారు.
ఈ ఒప్పందం ప్రకారం.. మూడు దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, మిగతా దేశాలపై కూడా దాడిగా పరిగణించి సమిష్టిగా స్పందించే విధానం ఉంటుంది. నాటో తరహా సామూహిక భద్రతా వ్యవస్థను పోలిన ఈ ఒప్పందం ద్వారా ప్రాంతీయ భద్రతను బలోపేతం చేయాలని మూడు దేశాలు భావిస్తున్నాయి. సౌదీ అరేబియా ఈ కూటమికి ఆర్థిక బలం, ఇంధన వనరులు, ఎర్ర సముద్రంలోని కీలక నౌకాశ్రయాలను అందిస్తే.. టర్కీ భారీ సైనిక సామర్థ్యం, రక్షణ పరిశ్రమను కలిగి ఉంది. పాకిస్థాన్కు యుద్ధ అనుభవంతో పాటు అణ్వాయుధ సామర్థ్యం ఉంది.
భారత్తో బంధమే ఈజిప్ట్కు కీలకం
ఈజిప్ట్ మక్కా ఒప్పందానికి దూరంగా ఉండటానికి ప్రధాన కారణాల్లో భారత్తో పెరుగుతున్న వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం ఒకటి. గత కొన్నేళ్లుగా భారత్, ఈజిప్ట్ మధ్య రక్షణ, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, దౌత్య రంగాల్లో సంబంధాలు బలపడ్డాయి. భారత్-ఈజిప్ట్ సైన్యాలు సంయుక్త సైనిక విన్యాసాల్లో పాల్గొంటున్నాయి. రక్షణ రంగంలో భారత తయారీ పరికరాలపై కూడా ఈజిప్ట్ ఆసక్తి చూపుతోంది. ముఖ్యంగా తేజస్ యుద్ధ విమానాలు, బ్రహ్మోస్ క్షిపణులు, రాడార్ వ్యవస్థల కొనుగోలుపై చర్చలు జరిగినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు. అంతేకాదు.. సూయజ్ కెనాల్ ఎకనామిక్ జోన్లో భారత సంస్థలు భారీ పెట్టుబడులకు ముందుకు వచ్చాయి. గ్రీన్ హైడ్రోజన్, తయారీ, సముద్ర రవాణా మౌలిక వసతుల వంటి రంగాల్లో భారత్ కీలక భాగస్వామిగా మారుతోంది.
పాకిస్థాన్తో కలిసి ఉంటే భారత్తో సమస్యలు?
మక్కా ఒప్పందంలో పాకిస్థాన్ ఉండటం కూడా ఈజిప్ట్కు పెద్ద సమస్యగా మారినట్లు కథనం చెబుతోంది. భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య ఉన్న దీర్ఘకాలిక ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో.. పాకిస్థాన్తో కలిసి ఒక బంధిత రక్షణ కూటమిలో చేరితే న్యూఢిల్లీతో ఈజిప్ట్ సంబంధాలు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ఒప్పందంలోని సామూహిక రక్షణ నిబంధనల ప్రకారం భవిష్యత్తులో భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య సైనిక సంక్షోభం ఏర్పడితే ఈజిప్ట్పై కూడా పరోక్షంగా ఒత్తిడి వచ్చే అవకాశం ఉందని కైరో భావిస్తున్నట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు.
UAE కూడా మరో కీలక కారణం
సౌదీ అరేబియాతో పాటు యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ కూడా ఈజిప్ట్ నిర్ణయంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. 2024లో UAE, ఈజిప్ట్ మధ్య రాస్ ఎల్-హెక్మా ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి 35 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి ఒప్పందం కుదిరింది. ఇందులో 24 బిలియన్ డాలర్ల ప్రత్యక్ష నగదు పెట్టుబడి, 11 బిలియన్ డాలర్ల సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిపాజిట్ల మార్పిడి ఉన్నాయి. అయితే మక్కా ఒప్పందంలో UAE లేకపోవడం ఈజిప్ట్కు మరో ఇబ్బందిగా మారింది. తన ప్రధాన ఆర్థిక భాగస్వామి అయిన UAEకి వ్యతిరేకంగా కనిపించే కూటమిలో చేరడం కైరోకు దౌత్యపరంగా సమస్యలు తెచ్చే అవకాశం ఉంది.
టర్కీతోనూ సమస్యలు ఉన్నాయి
ఈజిప్ట్, టర్కీ మధ్య ఇటీవలి కాలంలో సంబంధాలు మెరుగుపడినప్పటికీ.. తూర్పు మధ్యధరా సముద్రంలో సముద్ర సరిహద్దులు, ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాల విషయంలో విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈజిప్ట్ గ్రీస్, సైప్రస్లతో సముద్ర సరిహద్దు ఒప్పందాలు చేసుకుంది. అదే సమయంలో టర్కీ ఈ ప్రాంతంలోని కొన్ని సముద్ర హక్కులను సవాలు చేస్తోంది. దీంతో టర్కీ ఆధిపత్యం ఉన్న రక్షణ కూటమిలో చేరడం వల్ల గ్రీస్, సైప్రస్లతో ఉన్న ఈజిప్ట్ సంబంధాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
ఈజిప్ట్ రాజ్యాంగం కూడా అడ్డంకే
మక్కా ఒప్పందంలో చేరడానికి ఈజిప్ట్కు మరో ముఖ్యమైన అడ్డంకి దేశ రాజ్యాంగ నిబంధనలు. 2014 ఈజిప్ట్ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 152 ప్రకారం.. దేశ సరిహద్దుల వెలుపల సైనిక బలగాలను యుద్ధ చర్యలకు పంపేందుకు నిర్దిష్ట న్యాయపరమైన ప్రక్రియను అనుసరించాల్సి ఉంటుంది. నేషనల్ డిఫెన్స్ కౌన్సిల్తో సంప్రదింపులతో పాటు పార్లమెంట్లో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ ఆమోదం అవసరం. అయితే మక్కా ఒప్పందంలోని ఆటోమేటిక్ సామూహిక రక్షణ విధానం ఈ రాజ్యాంగ పరిమితులతో విభేదించే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతానికి మక్కా ఒప్పందానికి దూరంగానే..
ఈ పరిణామాలన్నింటినీ పరిశీలిస్తే.. ఈజిప్ట్ ప్రస్తుతానికి మక్కా ఒప్పందంలో చేరే అవకాశం తక్కువగా కనిపిస్తోంది. భారత్తో వ్యూహాత్మక సంబంధాలను కొనసాగించడం, UAE నుంచి వచ్చే ఆర్థిక మద్దతును కాపాడుకోవడం, టర్కీతో ఉన్న ప్రాంతీయ విభేదాల్లో చిక్కుకోకుండా ఉండటం, రాజ్యాంగ పరిమితులను పాటించడం వంటి అంశాలపై కైరో దృష్టి పెట్టే అవకాశం ఉంది. అంటే.. సౌదీ-టర్కీ-పాకిస్థాన్ల మక్కా కూటమికి పూర్తిగా దూరం కాకుండా, అవసరమైన ప్రాంతీయ భద్రతా చర్చల్లో భాగస్వామ్యం అవుతూ.. అధికారిక రక్షణ కూటమిలో మాత్రం చేరకుండా ఉండే వ్యూహాన్ని ఈజిప్ట్ అనుసరించే అవకాశం ఉంది.