హిందూ సాంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన శ్రావణ మాసంలో వచ్చే తొలి ప్రాధాన్య పండగ నాగ పంచమి. శ్రావణ శుక్ల పక్ష పంచమి తిథి నాడు జరుపుకునే ఈ పండగ రోజున భక్తులు నాగ దేవతతో పాటు శ్రీవల్లీదేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి వారిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. ఈ సందర్భంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయాలు, శివాలయాలు భక్తుల నామస్మరణతో పోటెత్తనున్నాయి.
పంచమి తిథి & ముహూర్తం వివరాలు: ఈ ఏడాది శ్రావణ శుద్ధ పంచమి తిథి ఆగస్టు 16 (ఆదివారం) సాయంత్రం 4:52 గంటలకు ప్రారంభమై, మరుసటి రోజు ఆగస్టు 17 (సోమవారం) సాయంత్రం 5:00 గంటలకు ముగుస్తుంది. సూర్యోదయ తిథి (ఉదయ తిథి) ప్రాశాస్త్యం ప్రకారం ఆగస్టు 17 సోమవారం రోజే దేశవ్యాప్తంగా నాగ పంచమి పండగను జరుపుకోవాలని వేద పండితులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
నాగ పంచమి పూజా విధానం:
- పవిత్ర స్నానం & అభిషేకం: తెల్లవారుజామునే లేచి తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించాలి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యస్వామి దేవాలయానికి వెళ్లి ఆవుపాలతో స్వామివారికి అభిషేకం చేయించాలి.
- ఆలయం అందుబాటులో లేకపోతే: శివాలయంలోని రావి చెట్టు కింద ఉన్న జంట నాగుల విగ్రహాలకు మొదట మంచి నీటితో, అనంతరం విగ్రహం మొత్తం తడిచేలా ఆవుపాలతో పాలాభిషేకం చేయాలి.
- అలంకరణ & అష్టోత్తరం: పసుపు, కుంకుమలతో పాటు ఎర్రటి పూలతో స్వామివారిని, నాగ ప్రతిమలను అలంకరించాలి. ఆవు నెయ్యితో దీపారాధన చేసి, ధూపదీపాలు సమర్పించాలి.
- నైవేద్యం: చలిమిడి, వడపప్పు (పెసరపప్పు), పాలు, పాయసాన్ని స్వామివారికి నైవేద్యంగా నివేదించాలి. చివరగా హారతి ఇచ్చి మనసులోని కోరికలను నెరవేర్చమని ప్రార్థించాలి.
పఠించాల్సిన దివ్య మంత్రం: పూజా సమయంలో ఈ క్రింది నాగ గాయత్రీ మంత్రాన్ని సాధ్యమైనన్ని ఎక్కువ సార్లు పఠించడం వల్ల సర్ప దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు తొలగిపోతాయి:
“ఓం భుజంగేశాయ విద్మహే.. సర్పరాజాయ ధీమహి.. తన్నో ముక్తి నాగ: ప్రచోదయాత్”
దీనితో పాటు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యాష్టకం, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య భుజంగ స్తోత్రం పఠించడం అత్యంత శుభఫలితాలను ఇస్తుంది.
పాటించాల్సిన నియమాలు:
- ఆహార నియమాలు: నాగ పంచమి రోజున పూర్తిగా సాత్విక ఆహారం తీసుకోవాలి. ఒంటి పూట భోజనం చేయడం శ్రేయస్కరం. రాత్రి వేళ చాపపై నిద్రించడం శుభప్రదం.
- నిషేధాలు: మద్యపానం, మాంసాహారానికి దూరంగా ఉండాలి. ఎవరినీ కఠినమైన లేదా పరుష పదాలతో దూషించకూడదు. భూమిని తవ్వడం లేదా కోయడం వంటి పనులు ఈ రోజు చేయకూడదు.
రెండు మాసాల్లో నాగ పంచమి విశిష్టత: తెలుగు క్యాలెండర్ ప్రకారం నాగ పంచమిని ఏడాదిలో రెండుసార్లు జరుపుకుంటారు. ఒకటి శ్రావణ మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష పంచమి కాగా, మరొకటి కార్తీక మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష పంచమి. ఈ రెండు రోజుల్లో నాగదేవతను, సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని పూజించడం వల్ల కుటుంబంలో శాంతి, ఆయురారోగ్యాలు, సంతాన ప్రాప్తి లభిస్తాయని నమ్మకం.