హిందూ సంప్రదాయంలోనూ, వేద జ్యోతిష్యంలోనూ నవగ్రహాలకు అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. మానవ జీవితంలో ఎదురయ్యే ఆరోగ్యం, ఆర్థిక స్థితి, వివాహం, సంతానం, ఉద్యోగం వంటి విషయాలపై గ్రహాల ప్రభావం ఉంటుందని భక్తుల నమ్మకం. జాతకంలో గ్రహ దోషాల నివారణకు, శాంతికి ఆలయాల్లో నవగ్రహ ప్రదక్షిణలు చేస్తుంటారు. అయితే నవగ్రహ ప్రదక్షిణలు ఎలా చేయాలి? ఎన్ని చేయాలి? ఏ దిశలో ప్రారంభించాలి? అనే వివరాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

1. ప్రదక్షిణలకు ముందు పాటించాల్సిన ప్రాథమిక నియమాలు

• శుభ్రత & నియమం: ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించి ప్రశాంతమైన మనసుతో ఆలయానికి వెళ్లాలి.
• తాకకూడదు: నవగ్రహ విగ్రహాలను చేతులతో తాకడం నిషిద్ధం.
• మౌనం & జపం: ప్రదక్షిణల సమయంలో ఇతరులతో మాట్లాడకుండా, మనసులో నవగ్రహ మంత్రాలు లేదా నామాలు జపిస్తూ ప్రదక్షిణలు చేయాలి.

2. నవగ్రహ ప్రదక్షిణలు చేసే సరియైన విధానం

• ప్రారంభం: నవగ్రహ మండపానికి చేరుకున్నాక ముందుగా సూర్యభగవానుడిని దర్శించుకోవాలి.
• తొమ్మిది ప్రదక్షిణలు: ఆ తర్వాత చంద్రుని దిశ నుంచి ప్రారంభించి, కుడివైపుగా (సవ్యదిశలో) 9 ప్రదక్షిణలు చేయాలి. ఇవి నవగ్రహాల సమష్టి అనుగ్రహం కోసం తోడ్పడతాయి.
• రాహు-కేతువులకు ప్రదక్షిణలు: కొందరు పండితుల సూచన ప్రకారం, రాహు-కేతు దోష నివారణకు అపసవ్య దిశలో (కుడి నుంచి ఎడమకు) 2 ప్రదక్షిణలు చేస్తారు. అయితే ఇది అన్ని ఆలయాలలో ఒకేలా ఉండదు కాబట్టి, సదరు ఆలయ పూజారుల సూచనలు పాటించడం మంచిది.
• చివరగా: ఒక్కో గ్రహాన్ని మనసులో ధ్యానిస్తూ ప్రదక్షిణ పూర్తి చేయాలి.

3. ముఖ్యమైన సందేహాలు – నివృత్తులు

• నవగ్రహాలకు వీపు చూపకూడదా?ప్రదక్షిణలు పూర్తయిన తర్వాత దేవతలకు వెంటనే వీపు చూపకుండా, నవగ్రహాల వైపే చూస్తూ నెమ్మదిగా వెనక్కి నడవడం ఆలయ ఆచారం. ఇది దైవానికి ఇచ్చే గౌరవానికి సంకేతం.
• ప్రదక్షిణల తర్వాత కాళ్లు కడుక్కోవాలా?శాస్త్రం ప్రకారం ప్రతిసారీ కాళ్లు కడుక్కోవాలనే నియమం లేదు. అయితే శనిదేవునికి తైలాభిషేకం జరిగే ప్రదేశాల్లో నూనె జిడ్డు ఉండటం వల్ల, పరిశుభ్రత మరియు భద్రత కొరకు కాళ్లు కడుక్కోవచ్చని పండితులు చెబుతున్నారు.
• ప్రదక్షిణల సమయంలో ఏం జపించాలి?ప్రతి ప్రదక్షిణలో ఆయా గ్రహ మంత్రాలు లేదా బీజమంత్రాలు చదువుకోవాలి. మంత్రాలు రానివారు “ఓం నవగ్రహ దేవతాభ్యో నమః” అని భక్తితో స్మరించుకున్నా పూర్తి ఫలితం దక్కుతుంది.

గమనిక: ఆలయ ఆగమ సంప్రదాయాలు, ప్రాంతీయ ఆచారాలను బట్టి ప్రదక్షిణ నియమాల్లో స్వల్ప మార్పులు ఉండవచ్చు. కాబట్టి మీరు దర్శించే ఆలయ అర్చకులు లేదా వేద పండితుల సూచనలను కూడా పాటించడం శ్రేయస్కరం.