యూరప్ దేశమైన ‘ఎస్టోనియా’లో భారీ రక్షణ కొనుగోలు వివాదం రాజకీయ ప్రకంపనలు సృష్టించింది. ఈ కుంభకోణానికి రాజకీయ బాధ్యత వహిస్తూ రక్షణ మంత్రి హన్నో పెవ్కూర్ రాజీనామా ప్రకటించారు. ఉక్రెయిన్‌కు పంపాల్సిన ఆర్టిలరీ షెల్స్ సరఫరా ఒప్పందంలో భారత సంస్థకు చెందిన కంపెనీ పేరు రావడంతో ఈ వ్యవహారం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశమైంది.
అసలు వివాదం ఏంటి?
2024 ఆగస్టులో ఎస్టోనియా సెంటర్ ఫర్ డిఫెన్స్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్స్ (ECDI) ఉక్రెయిన్ కోసం ఆర్టిలరీ షెల్స్ కొనుగోలు చేసేందుకు Datasel SRL అనే ఇటాలియన్ కంపెనీతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఈ కంపెనీని నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన Neco Defence Munitions స్వాధీనం చేసుకుంది.
ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా ఎస్టోనియా ప్రభుత్వం దశలవారీగా దాదాపు €70 మిలియన్ (సుమారు రూ.768 కోట్లు) అడ్వాన్స్‌గా చెల్లించింది.
డెలివరీ ఆలస్యం.. నాణ్యతపై ఆరోపణలు
మొదటి విడత మందుగుండు సామగ్రి 2024 నవంబర్‌లో ఉక్రెయిన్‌కు చేరాల్సి ఉండగా సరఫరా ఆలస్యమైంది. చేరిన కొంత సామగ్రి కూడా నిర్దేశిత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేదని ఎస్టోనియా అధికారులు ఆరోపించారు. దీంతో అన్ని ఒప్పందాలను ప్రభుత్వం రద్దు చేసింది.
మంత్రి ఎందుకు రాజీనామా చేశారు?
ఎస్టోనియా జాతీయ ఆడిట్ కార్యాలయం వెల్లడించిన నివేదిక తర్వాత మంత్రి హన్నో పెవ్కూర్ రాజకీయ బాధ్యత స్వీకరించారు. రక్షణ వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని కాపాడేందుకు తన పదవిని ప్రధానమంత్రికి అప్పగించనున్నట్లు ప్రకటించారు.
భారత కంపెనీ గురించి ఏమి తెలుసు?
Datasel SRL 2005లో ఇటలీలో స్థాపించబడింది. 2023 వరకు చిన్న స్థాయి సంస్థగా ఉన్న ఈ కంపెనీ, తర్వాత ఆయుధాలు మరియు సైనిక మందుగుండు సామగ్రి వ్యాపారంలోకి ప్రవేశించింది. అనంతరం నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన Neco Defence Munitions దానిని కొనుగోలు చేసింది.
Neco సంస్థ ప్రకారం, చిన్న ఆయుధాల మందుగుండు సామగ్రి, మోర్టార్ బాంబులు, భారీ కాలిబర్ అమ్యూనిషన్ తయారీలో తమకు అనుభవం ఉందని పేర్కొంటోంది. అయితే ఎస్టోనియా మీడియా కథనాల ప్రకారం, ఇలాంటి భారీ ఆర్టిలరీ షెల్స్ సరఫరా ఒప్పందాల్లో Datasel లేదా Necoకు గత అనుభవం లేదనే ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
కంపెనీ స్పందన ఏమిటి?
Datasel SRL ఎస్టోనియా ఆరోపణలను ఖండించింది. నాణ్యతలో ఎలాంటి లోపాలు లేవని, ఆలస్యాలు అంతర్జాతీయ అనుమతులు, ప్రభుత్వ క్లియరెన్సులు ఆలస్యమవడం వల్లే జరిగాయని తెలిపింది. తమకు €58 మిలియన్ విలువైన సామగ్రిని ఇప్పటికే సరఫరా చేసినట్లు, ఒప్పందాలను అన్యాయంగా రద్దు చేశారని పేర్కొంది.