దేశంలో ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న పేపర్ కరెన్సీ నోట్లకు త్వరలోనే ముగింపు పడనుంది. వాటి స్థానంలో అత్యంత మన్నికైన పాలిమర్ (ప్లాస్టిక్) కరెన్సీ నోట్లను వ్యవస్థలోకి తీసుకురావడానికి భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి కూడా ఇందుకు అవసరమైన అనుమతులు లభించడంతో ఆర్బీఐ ఈ దిశగా పనులను ముమ్మరం చేసింది.
నవంబర్ లేదా డిసెంబర్ నాటికి టెండర్లను పూర్తి చేసి, పాలిమర్ షీట్ల తయారీ కోసం గ్లోబల్ టెండర్లను ఆహ్వానించినట్లు ఆర్బీఐ వెల్లడించింది.
1. చలామణిలోకి ఎప్పుడు రానున్నాయి?
ఆగస్టు 3 నుంచి 5వ తేదీ వరకు జరిగిన మానిటరీ పాలసీ కమిటీ (MPC) సమావేశాల అనంతరం ఆర్బీఐ గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా ఈ ప్లాస్టిక్ నోట్లపై పూర్తి స్పష్టత ఇచ్చారు.
- లాంచ్ టైమ్లైన్: వచ్చే కొత్త ఆర్థిక సంవత్సరం (2027 ఫైనాన్షియల్ ఇయర్) ప్రారంభం నుంచే ఈ పాలిమర్ నోట్లను దేశంలో ప్రవేశపెట్టాలని ఆర్బీఐ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
- తొలి విడత నోట్లు: ప్రయోగాత్మకంగా మొదట రూ.10 మరియు రూ.20 విలువ కలిగిన ప్లాస్టిక్ నోట్లను మార్కెట్లోకి విడుదల చేయనున్నారు. వీటి ద్వారా వచ్చే ఫీడ్బ్యాక్, వివిధ వాతావరణ పరిస్థితులలో వాటి మన్నికను పరిశీలించిన తర్వాతే మిగిలిన పెద్ద నోట్లపై నిర్ణయం తీసుకోనున్నారు.
2. ప్లాస్టిక్ కరెన్సీతో కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలు
- 30 ఏళ్ల దాకా చెక్కుచెదరవు: సాధారణ పేపర్ కరెన్సీతో పోలిస్తే పాలిమర్ నోట్ల మన్నిక 2 నుంచి 4 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. కొన్ని ప్రపంచ దేశాలలో ఈ నోట్లు దాదాపు 30 ఏళ్లకు పైగా సురక్షితంగా చలామణిలో ఉన్నాయని ఆర్బీఐ పేర్కొంది.
- చినిగిపోయే అవకాశం లేదు: ప్లాస్టిక్ నోట్లు చాలా ధృడంగా ఉంటాయి. నీళ్లలో తడిచినా, దుమ్ము ధూళి పడినా లేదా వాతావరణంలోని తేమ వల్ల త్వరగా పాడైపోయే ప్రసక్తే ఉండదు.
- నకిలీ నోట్లకు చెక్: పాలిమర్ సాంకేతికతతో తయారయ్యే ఈ నోట్లలో అత్యాధునిక సెక్యూరిటీ ఫీచర్లు పొందుపరచడం వల్ల నకిలీ (ఫేక్) నోట్లను ముద్రించడం దాదాపు అసాధ్యం.
3. తక్కువ విలువ గల నోట్లకే ప్రాధాన్యం ఎందుకు?
సాధారణంగా ప్రజల చేతుల్లో ఎక్కువగా మారేవి, త్వరగా నలిగిపోయి పాడైపోయేవి రూ.10, రూ.20 నోట్లే. అందుకే ఆర్బీఐ తొలుత ఈ చిన్న కరెన్సీ నోట్ల ముద్రణపైనే దృష్టి సారించింది. ప్రయోగాత్మక దశ విజయవంతమైతే రాబోయే రోజుల్లో ఇతర విలువ కలిగిన నోట్లలో కూడా పాలిమర్ కరెన్సీని చూసే అవకాశం ఉంది.